Wymagalność roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę

Aneta Bernat10 stycznia 2022Komentarze (0)

Chwila, w której roszczenie o zadośćuczynienie za krzywdę staje się wymagalne, pociąga za sobą ściśle określone następstwa prawne – stanowi termin, od którego zasadne staje się naliczanie odsetek ustawowych. Równie poważne konsekwencje prawne niesie ze sobą przedawnienie takiego roszczenia.

Czym jest pojęcie „wymagalności roszczenia”, na czym polega przedawnienie roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę, jakie są ich konsekwencje oraz znaczenie prawne, opisuje niniejszy artykuł.

Czym jest „wymagalność roszczenia”?

Polski ustawodawca nie sformułował wyczerpującej definicji pojęcia „wymagalności roszczenia”, toteż można opierać się w tym względzie jedynie na ustalonych poglądach doktryny prawniczej oraz orzecznictwie.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2016 r. (I CSK 661/15, LEX nr 2202505) „Przyjmuje się, że przez wymagalność należy rozumieć stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności (pierwszą chwilę, z której upływem wierzyciel może domagać się od dłużnika spełnienia świadczenia) albo też, iż jest to ostatni dzień, w którym dłużnik może spełnić świadczenie w sposób zgodny z treścią zobowiązania. Jest to stan potencjalny o charakterze obiektywnym, którego początek następuje w chwili, gdy wierzytelność zostaje uaktywniona. Roszczenia mogą uzyskać przymiot wymagalności – w dniu oznaczonym przez ustawę lub czynność prawną, albo w dniu wynikającym z właściwości zobowiązania, w tym również niezwłocznie po jego powstaniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1991 r., III CRN 500/90)”.

Według poglądów doktrynalnych moment wymagalności roszczenia określa się poprzez dzień, w którym dłużnik może spełnić świadczenie w sposób zgodny z treścią zobowiązania (B. Kordasiewicz, System prawa prywatnego, Tom 2., 2002 r.), a żądanie wierzyciela otrzymuje swoją ważność w stosunku do dłużnika (J. Ignatowicz, System prawa cywilnego, Tom I., 1985 r.).

Wymagalność roszczenia o zadośćuczynienie a odsetki

Wskazać należy, iż podstawą prawną do dochodzenia zadośćuczynienia jest art. 445 § 1, w zw. z art. 444 Kodeksu cywilnego, w myśl którego – w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Wymagalność roszczenia o zadośćuczynienie należy rozpatrywać na zadach ogólnych, wskazanych w art. 455 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Konsekwencją takiego stanu rzeczy, jest możliwość żądania przez uprawnionego od tego właśnie terminu od zobowiązanego przysługujących mu odsetek ustawowych za opóźnienie w trybie art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym  – jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Powyższe znajduje swoje pełne potwierdzenie w poglądach judykatury.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2010 r. (II CSK 434/09 LEX nr 602683) „w orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa zapatrywanie, że również w wypadku zadośćuczynienia za krzywdę pokrzywdzony może żądać zasądzenia odsetek w zasadzie od chwili zgłoszenia żądania. W wyroku z dnia 18 września 1970 r., II PR 257/70 (OSNCP 1971, nr 6, poz. 103) Sąd Najwyższy podkreślił, że z charakteru świadczenia w postaci zadośćuczynienia, którego wysokość zależna jest od oceny rozmiaru doznanej krzywdy, ze swej istoty trudno wymiernej i zależnej od szeregu okoliczności związanych z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, wynika, że obowiązek jego niezwłocznego spełnienia powstaje po wezwaniu dłużnika i że od tego momentu należą się odsetki za opóźnienie”.

Także w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2016 r. (I ACa 376/16, LEX nr 2292466) stwierdzono, że „w razie wyrządzenia szkody czynem niedozwolonym odsetki należą się poszkodowanemu już od chwili zgłoszenia przezeń roszczenia o zapłatę odszkodowania. Zgodnie z art. 455 k.c., w tej bowiem chwili staje się wymagalny obowiązek sprawcy szkody do spełnienia świadczenia odszkodowawczego, który wynika ze stosunku prawnego łączącego sprawcę szkody i poszkodowanego. Jest zasadą, że zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie za krzywdę stają się wymagalne po wezwaniu przez poszkodowanego (pokrzywdzonego) do spełnienia świadczenia odszkodowawczego (art. 455 § 1 k.c.). Od tej zatem chwili biegł termin do odsetek za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.)”.

Jak wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 15 maja 2014 r. (I ACa 77/14, LEX nr 1506727) „Wymagalne roszczenie o zadośćuczynienie powoduje stan opóźnienia po jego sprecyzowaniu, co do wysokości i wezwaniu dłużnika do zapłaty konkretnej kwoty z tego tytułu”.

Radca prawny z Lublina

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. +48 694 468 715mejl: kancelaria@anetabernat.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat z siedzibą w Lublinie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem kancelaria@anetabernat.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do właściwego organu nadzorczego.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: