Poszkodowany bez udziału w wypadku – szkody niemajątkowe i zadośćuczynienie wynikające ze śmierci osoby najbliższej – w kontekście art. 446 k.c.

Aneta Bernat29 czerwca 2020Komentarze (0)

Dzisiejszy wpis porusza dość trudną tematykę dotykającą problemu ubiegania się o zadośćuczynienie w kontekście śmierci osoby bliskiej.

Poszkodowany bez udziału w wypadku

Czy wiesz, że może przysługiwać Ci status poszkodowanego na skutek wypadku, pomimo, iż nie brałeś czynnego udziału w zdarzeniu powodującym szkodę? Wówczas możesz stać się tzw. pośrednio poszkodowanym na skutek zdarzenia. Krąg osób pośrednio poszkodowanych został ograniczony brzmieniem przepisu z art. 446 k.c. Naprawienie szkody przez ubezpieczyciela obliguje go do całościowego naprawienia szkody zarówno na rzecz bezpośrednio poszkodowanego jak, w przypadku śmierci osoby bezpośrednio poszkodowanej, na rzecz osoby dla niego najbliższej.

Śmierć najbliższego członka rodziny może stać się źródłem szkody niemajątkowej podlegającej naprawieniu.

Najbliższy członek rodziny – czyli kto?

Za najbliższych członków rodziny zmarłego należy uznawać osoby powiązane z nim węzłami małżeństwa, przysposobienia, pokrewieństwa, także powinowactwa, jeśli ponadto osoby te łączyła ze zmarłym szczególna więź emocjonalna[1].

Na temat rozumienia pojęcia „najbliższy członek rodziny” wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Lublinie[2]. W ocenie lubelskiego Sądu:

„o tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym”.[2]

Zadośćuczynienia, a wymóg pogorszenia się stopy życiowej

Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej nie jest zależne do pogorszenia sytuacji materialnej osoby uprawnionej do otrzymania zadośćuczynienia, czy od poniesienia przez nią szkody majątkowej. Celem zadośćuczynienia jest kompensacja doznanej krzywdy, a więc złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej i pomoc pośrednio pokrzywdzonemu w dostosowaniu się do zmienionej sytuacji życiowej, na skutek zdarzenia wyrządzającego szkodę[3].

W zbliżonym tonie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Lublinie[4], oceniający wpływ przeciętnej stopy życiowej na rozmiar zadośćuczynienia. Zdaniem Sądu:

„zadośćuczynienie określone w art. 446 § 4 k.c. jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy, a ta w istocie nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego. Jedynie rozmiar zadośćuczynienia może być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na umiarkowany jego wymiar i to w zasadzie bez względu na status społeczny oraz materialny poszkodowanego”. [4]

Stanowisko Sądu Najwyższego

Problematyka wypłaty zadośćuczynienia w kontekście śmierci bezpośrednio poszkodowanego na skutek wypadku stale gości na wokandach polskich sądów. Do Sądu Najwyższego nierzadko trafiają sprawy z zakresu wypłaty zadośćuczynienia na rzecz osób pośrednio poszkodowanych. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, iż szkoda o charakterze niemajątkowym, wynikająca z art. 446 § 4 k.c., również podlega naprawieniu poprzez wypłatę kwoty zadośćuczynienia.

Nad powyższą kwestią pochylił się Sąd Najwyższy m.in. w 2017 r. [5] rozpatrujący podstawę prawną zasądzania zadośćuczynienia w przypadku śmierci osoby najbliższej. Zdaniem Sądu Najwyższego śmierć danej osoby przerywa bezpośrednią więź emocjonalną pomiędzy osobą zmarłą i jej najbliższymi. Zdaniem Sądu Najwyższego do rodzaju uszczerbku o charakterze niemajątkowym, wywołanym zerwaniem więzi zaliczają się cierpienia bliskich związane z okolicznościami samej śmierci zmarłego, np. powstałe na skutek rozczłonkowania ciała w katastrofie. Zaś sam uszczerbek powinien być naprawiany poprzez przyznanie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia.

W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy w 2019 r.[6] , badając kwestię zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku śmierci osoby bliskiej. W ocenie Sądu Najwyższego:

„Zadośćuczynienie powinno uwzględniać dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, oparcie w innych osobach bliskich, wiek osoby uprawnionej do zadośćuczynienia, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, a także wiek pokrzywdzonego”. W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 2012 roku[7].

Podsumowanie

Dzisiejszy wpis miał na celu jedynie nakreślenie problemu koncentrującego się na zagadnieniu dotyczącym ubiegania się o wypłatę zadośćuczynienia przez osoby pośrednio poszkodowane na skutek wypadku, z uwagi na utratę osoby najbliższej. Kolejne wpisy na blogu zostaną poświęcone analizie spraw rozpatrywanych przez sądy powszechne. Wówczas szerzej przybliżymy problematykę tematu oraz studium przypadku.

Radca prawny z Lublina

***

[1] Karaszewski Grzegorz, Art. 446, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, LEX nr 587804705/602145.

[2] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 09.04.2015 r., w sprawie o sygn. akt I ACa 861/14.

[3] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.12.2012 r., w sprawie o sygn. akt IV CSK 192/12.

[4] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 15.11.2012 r., w sprawie o sygn. akt I ACa 519/12.

[5] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 01.06.2017 r., w sprawie o sygn. akt I CSK 595/16.

[6] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.07.2019 r., w sprawie o sygn. akt V CSK 179/18.

[7] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16.10.2012 r., w sprawie o sygn. akt I ACa 435/12.

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. +48 694 468 715mejl: kancelaria@anetabernat.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat z siedzibą w Lublinie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem kancelaria@anetabernat.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do właściwego organu nadzorczego.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: