Poszkodowany bez udziału w wypadku. Materialna rekompensata za naruszenie życia rodzinnego.

Aneta Bernat16 lipca 2020Komentarze (0)

Czy zięć, synowa lub teściowie należą do kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia w razie śmierci poszkodowanego?

Dzisiejszy artykuł, w którym szerzej przyjrzymy się kwestii dochodzenia wypłaty zadośćuczynienia tytułem materialnej rekompensaty za naruszenie życia rodzinnego, jest kontynuacją tematyki rozpoczętej wpisem z dnia 29.06.2020 r. (link), odnośnie osób pośrednio poszkodowanych w wyniku określonego zdarzenia.

Przypominamy, że art. 446 § 4 k.c. nie wskazuje osób uprawnionych do wypłaty zadośćuczynienia oraz nie definiuje pojęcia „najbliższy członek rodziny zmarłego (poszkodowanego)”. Jednocześnie przepis ten nie odsyła do innych regulacji prawnych ściśle określających grono osób najbliższych w rozumieniu prawnym.

„Ustawowe pojęcie „najbliższego członka rodziny zmarłego” nie musi być tożsame z istnieniem faktycznego pokrewieństwa bądź stosunku powinowactwa pomiędzy zmarłym a osobą dochodzącą wypłaty zadośćuczynienia[1]

„O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny w rozumieniu art. 446 § 4 k.c., decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów k.r.o., czy ewentualnie z powinowactwa. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym roszczenia z art. 446 § 4 k.c. a zmarłym[2]”.

Faktyczny układ stosunków pomiędzy zmarłym, a osobą ubiegającą się o wypłatę zadośćuczynienia decyduje o tym, czy osoby te były dla siebie najbliższymi członkami rodziny.

„Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym[3]”.

W świetle orzecznictwa sądów powszechnych

Zgodnie z jedną z linii orzeczniczych relacje pomiędzy zięciem/synową, a teściami uzasadniają przyznanie zadośćuczynienia w związku ze śmiercią jednej z tych osób. Kryterium w zakresie przyznania zadośćuczynienia stanowi w tym przypadku utrzymywanie zażyłych relacji rodzinnych. Sądy oceniają wówczas np. ilość i natężenie kontaktów, wzajemną pomoc oraz okazywanie sobie serdeczności. Ponadto, jeżeli relacje pomiędzy osobami pozostającymi w nieformalnym związku, a ich rodzicami, są takie jak w przypadku relacji zięcia/synowej z teściami, to również możliwe jest przyznanie zadośćuczynienia[4].

W świetle orzecznictwa wskazuje się, iż wzajemna zażyłość pomiędzy stronami przekraczająca zwyczajowe stosunki na linii teściowie – zięć/synowa wpływa na wysokość zadośćuczynienia[5]. Jednocześnie sądy stoją na stanowisku, iż potrzebne jest zróżnicowanie wysokości zadośćuczynienia należnego synowi/córce, a zięciowi/synowej zmarłego, a relacja pomiędzy teściami a zięciem/synową nie może konkurować ze stosunkiem, jaki istniał pomiędzy dzieckiem a rodzicem.

Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z 2019 roku[6] zasądził na rzecz poszkodowanych, którzy na skutek wypadku komunikacyjnego stracili zięcia i córkę, kwoty zadośćuczynienia, których nie chciał wypłacić ubezpieczyciel. Zdaniem Sądu I instancji odmowa przyznania zadośćuczynienia związanego z krzywdą doznaną w wyniku śmierci zięcia jest nieuzasadniona. Zaś Sąd Apelacyjny rozpatrujący apelację ubezpieczyciela wskazał, iż silne relacje jakie łączyły zmarłego z teściami uzasadniają trafność oceny dokonanej przez Sąd Okręgowy. Sąd II instancji podtrzymał wyrok Sądu I instancji w zakresie wysokości zadośćuczynienia pieniężnego teściom – celem zrekompensowania krzywdy doznanej przez nich na skutek śmierci zięcia.

Wysokość zasądzanego przez Sądy zadośćuczynienia na rzecz zięcia/synowej/teściów zmarłego poszkodowanego uzależniona jest głównie od stopnia zażyłości pomiędzy stronami. Jeżeli poszkodowani ubiegający się o wypłatę zadośćuczynienia byli blisko zmarłego teścia/teściowej, tworzyli wielopokoleniową rodzinę to kwota przysługująca tytułem zadośćuczynienia automatycznie wzrasta. Wysokość zadośćuczynienia uzależniona jest więc od stopnia zżycia stron, wzajemnych relacji stron, pomocy, spędzania wspólnie czasu, wzajemnego wsparcia[7].

„Okoliczności wpływające na wysokość zadośćuczynienia, to między innymi: dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, charakter i rodzaj zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu pozostałych członków rodziny, stopień w jakim pozostali członkowie będą umieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości i na ile zdolni są zaakceptować obecny stan rzeczy, skorzystanie z pomocy fachowej w czasie radzenia sobie w tej trudnej sytuacji, proces leczenia doznanej traumy mający na celu pomoc w odbudowie struktury rodziny i przywrócenie znaczenia każdego z jej członków[8].”

Wskazać należy na istotny wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku[9] W ocenie Sądu brak formalnych więzi rodzinnych nie odbiera osobom bliskim dla zmarłego poszkodowanego możliwości dochodzenia wypłaty zadośćuczynienia. Przedmiotowa sprawa dotyczyła problemu zaliczenia konkubiny syna zmarłej poszkodowanej do grona członków jej najbliższej rodziny. Sąd powziął stanowisko, iż wieloletnie faktyczne pozostawanie w relacji quasi rodzinnej daje podstawy do uznania istnienia silnych więzi rodzinnych. Zdaniem Sądu fakt posiadania i wychowywania dzieci wspólnie z synem zmarłej poszkodowanej, ale przy znacznej pomocy zmarłej, zaangażowanie zmarłej w codzienne sprawy syna i jego rodziny przesądzały o istnieniu prawa partnerki życiowej syna zmarłej do wypłaty jej zadośćuczynienia.

Podsumowanie

Przestawiona linia orzecznicza ukazuje pogląd, iż bliska relacja pomiędzy zięciem/synową czy teściami daje podstawy do dochodzenia wypłaty zadośćuczynienia po zmarłym członku rodziny. Prawo do materialnej rekompensaty za naruszenie życia rodzinnego przysługuje nie tylko osobom pozostającym ze zmarłym w relacji pokrewieństwa bądź powinowactwa. Wypłaty zadośćuczynienia mogą domagać się także ci, którzy pozostawali ze zmarłym w szczególnie bliskiej relacji.

Radca prawny z Lublina

[1] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29.03.2013 r., w sprawie o sygn. akt I ACa 16/13.

[2] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10.02.2016 r., sygn. akt I ACa 659/15.

[3] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03.06.2011 r., sygn. akt III CSK 279/10.

[4] Partyk Aleksandra. Relacja rodzinna pomiędzy synową lub zięciem a teściami, jako uzasadniająca przyznanie zadośćuczynienia w związku z ich śmiercią, LEX nr 419739359.

[5] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11.01.2018 r., sygn. akt VI ACa 1289/16.

[6] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 15.01.2019 r., sygn. akt I ACa 179/18.

[7] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25.08.2017 r., sygn. akt I ACa 100/17.

[8] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15.11.2017 r., sygn. akt I ACa 464/17.

[9] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30.10.2015 r., sygn. akt I ACa 830/15.

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. +48 694 468 715mejl: kancelaria@anetabernat.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat z siedzibą w Lublinie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem kancelaria@anetabernat.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do właściwego organu nadzorczego.

Poprzedni wpis: