Jakie można dostać zadośćuczynienie?

Aneta Bernat13 grudnia 2021Komentarze (0)

Każdemu z nas zdarzyć się może nieszczęśliwy wypadek, spowodowany z winy osoby trzeciej i wywołujący różnorakie obrażenia i urazy ciała, skutkujące bólem fizycznym oraz traumą psychiczną. Tego rodzaju rozstrój zdrowia powoduje po stronie sprawcy powstanie obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody oraz zapłaty odpowiedniego zadośćuczynienia.

Jakie można dostać zadośćuczynienie, jakie zasady obowiązują w tym zakresie oraz czym kierują się sądy przy jego orzekaniu, opisuje niniejszy artykuł.

Czym jest zadośćuczynienie?

Ustalone poglądy doktryny prawniczej przyjmują, iż zadośćuczynienie stanowi w swojej istocie świadczenie pieniężne, podlegające wypłacie osobie poszkodowanej wskutek wyrządzonej przez sprawcę szkody niemajątkowej, zwanej „krzywdą”. Jej wyrazem są doznawane przez pokrzywdzonego negatywne przeżycia, obejmujące cierpienia psychiczne i fizyczne, w postaci np.: bólu, negatywnych nastrojach, stanach depresyjnych, ogólnym przygnębieniu, powodujące w efekcie pogorszenie jakości życia. Powyższe znalazło swoje odbicie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który wprost stwierdził, że „Krzywda wynagradzana zadośćuczynieniem pieniężnym, uregulowanym w art. 445 k.c., jest szkodą niemajątkową (…)” (wyrok z dnia 9 lutego 2000 r., III CKN 582/98, LEX nr 52776).

Rolą zadośćuczynienia jest złagodzenie skutków, będących następstwem zaszłego wypadku. Ma ono funkcję czysto kompensacyjną oraz dotyczy tylko i wyłącznie wyrządzenia krzywdy na osobie – „Ma ono za zadanie zrekompensować doznany uszczerbek w dobrach osobistych” ( A. Cisek, W. Dubis, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek i P. Machnikowski, wyd. 8, Warszawa 2017).

Zadośćuczynienie, wypłacane w formie pieniężnej, zrekompensować wszystkie negatywne przeżycia poszkodowanego, uwzględniając stopień oraz czas jego cierpienia, obejmując w efekcie zarówno te negatywne odczucia, które są związane z uszczerbkiem na ciele, jak i na psychice, w tym  ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, uniemożliwienie lub utrudnienie dalszego rozwoju osobistego itd.

Podkreślenia wymaga fakt, iż zadośćuczynienie co do zasady posiada charakter jednorazowy, oznaczający, iż wskutek doznania uszczerbku na zdrowiu, które spowodowane zostało danym zdarzeniem, pokrzywdzony ma prawo tylko do jednego świadczenia pieniężnego z tego tytułu. Zgodnie jednak z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1967 r. ( III PZP 37/67, OSNC 1968/7/113) „Przedstawiany charakter prawny zadośćuczynienia pieniężnego za szkodę będącego swoistą formą odszkodowania, w zasadzie jednorazowego i dlatego podlegającego jednorazowemu zasądzeniu, przemawia przeciwko dopuszczalności domagania się więcej niż jednego zadośćuczynienia za tę samą krzywdę, choćby jej postać ulegała zmianom. (…) Gdyby jednak w przyszłości została ujawniona inna krzywda, całkowicie odrębna, której nie można było w ramach podstawy poprzedniego sporu przewidzieć, to wówczas będzie to nowa krzywda, która nie była przedmiotem rozstrzygnięcia i nie mogła być tym samym objęta powagą rzeczy osądzonej. Dopuszczalne więc będzie dochodzenie przez poszkodowanego naprawienia nowej krzywdy, gdyż nie była ona objęta powagą rzeczy osądzonej poprzedniego wyroku. Prawomocne zatem zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nie wyłącza przyznania poszkodowanemu odpowiedniej sumy w razie ujawnienia się nowej krzywdy, której nie można było przewidzieć w ramach podstawy poprzedniego sporu (np. utrata wzroku w jednym oku wskutek uderzenia i – jako przewidywane następstwo – przejściowa niezdolność do wykonywania pracy do czasu przystosowania się do widzenia jednym okiem, po dłuższym zaś czasie utrata wzroku w drugim oku i trwała, całkowita niezdolność do pracy wraz z koniecznością korzystania z pomocy osoby drugiej do czasu przystosowania się do życia w stanie zupełnej ślepoty)”.

Podstawą prawną do uzyskania zadośćuczynienia jest art. 445 § 1, w zw. z art. 444 Kodeksu cywilnego, w myśl którego – w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Sposób ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu

Wysokość zadośćuczynienia zależy w znacznym stopniu od stopnia uszczerbku na zdrowiu wywołanego doznanymi obrażeniami. Pomocne w tym względzie jest rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 233). Jego częścią składową jest tabela zawierająca wskazanie procentu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, w zależności od rodzaju urazu.

Dla przykładu :

1) złamanie kości udowej – w zależności od zniekształceń, skrócenia, zaników mięśniowych i ograniczenia ruchów w stawach –  od 5% do 40%,

2) znaczne uszkodzenie powłok czaszki, rozległe, ściągające blizny – w zależności od rozmiaru –  od 5% do 10%,

3) uszkodzenia powłok twarzy (blizny i ubytki) – oszpecenia bez zaburzeń funkcji – w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy –  od 1% do 10%,

4) uszkodzenia brzucha i ich następstwa, w zależności od postaci – od 15% do 80%,

5) uszkodzenia kręgosłupa, rdzenia kręgowego i ich następstwa, w zależności od postaci – od 15% do nawet 100%.

Podkreślić jednak trzeba, iż przedmiotowe rozporządzenie może pełnić jedynie pomocniczą rolę przy orzekaniu przez sąd o wysokości zadośćuczynienia. Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 11 grudnia 2019 r. (sygn. akt IX Ca 1152/19) „(…) W żadnym wypadku nie może dojść do mechanicznego przeliczenia przez sąd stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu o przyjętą wartość za jeden procent urazu.

W ramach, art. 445 § 1 kc posługiwanie się jedynie tabelami procentowego uszczerbku na zdrowiu i stawkami za każdy procent trwałego uszczerbku dla rozstrzygnięcia zasadności roszczenia o zadośćuczynienie i jego wysokości, znajduje jedynie orientacyjne zastosowanie i nie wyczerpuje dalszej oceny w tym zakresie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 18 lutego 1998r., sygn. akt I A Ca 715/97, OSA/2/7).

Ponadto określenie procentowego uszczerbku nie wyznacza automatycznie wysokości zadośćuczynienia w związku ze spowodowaniem uszkodzenia ciała lub wywołaniem uszczerbku na zdrowiu.

W sprawach o zadośćuczynienie należne pokrzywdzonemu na podstawie art. 445 § 1 kc procent uszczerbku na zdrowiu stanowić może jedynie przybliżoną ilustrację rozmiaru cierpienia i bólu wywołanych uszkodzeniem ciała lub spowodowanych rozstrojem zdrowia, co do zasady jednak rozmiar ten ocenia się w oparciu o inne przesłanki (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2019r., I ACa 813/18, Legalis nr 2242977)”.

Radca prawny z Lublina

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. +48 694 468 715mejl: kancelaria@anetabernat.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat z siedzibą w Lublinie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem kancelaria@anetabernat.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do właściwego organu nadzorczego.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: