Jaki jest charakter oraz funkcje zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w świetle orzecznictwa polskich sądów?

Aneta Bernat27 grudnia 2021Komentarze (0)

Zadośćuczynienie w postaci odpowiedniej sumy pieniężnej, jaką zobowiązany jest zapłacić sprawca śmierci osoby najbliższej na rzecz osób poszkodowanych z tego tytułu, pełni bardzo ważną rolę w procesie wyrównywania wyrządzonej przez niego krzywdy.

Jaki jest jego charakter prawny oraz kto jest uprawniony do jego otrzymania w świetle orzecznictwa polskich sądów, opisuje niniejszy artykuł.

Charakter prawny zadośćuczynienia
z tytułu śmierci osoby najbliższej

Na wstępie wskazać trzeba, iż podstawą prawną dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osób najbliższych jest art. 446 § 4, w zw. z art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego, w myśl którego – sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego wskutek rozstroju zdrowia lub uszkodzenia ciała, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Funkcje zadośćuczynienia
za śmierć osoby najbliższej

Co do zasady, zadośćuczynienie, stanowi w swej istocie odpowiednią sumę pieniężną, której celem jest wyrównanie szkody o charakterze niemajątkowym, a więc krzywdy, która przejawia się w cierpieniach psychicznych i fizycznych, będących skutkiem śmierci osoby najbliższej, z czym łączy się cała plejada uczuć, takich jak poczucie osamotnienia, pustki, tęsknoty, nieustającego żalu, przejmującego smutku, rozpaczy itp.).

Bardzo obszernie zagadnienie to opisał Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 sierpnia 2020 r. (I ACa 1160/18, LEX nr 3120079), w myśl którego „Zadośćuczynienie z art. 446 § 4 k.c. rekompensuje szkodę niemajątkową wyrażającą się w całokształcie negatywnych przeżyć związanych ze śmiercią osoby bliskiej, którą ocenia się każdorazowo przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Zgodnie z kryteriami precyzowanymi przez judykaturę, przy szacowaniu jego wysokości uwzględnieniu podlegają wszelkie okoliczności mające wpływ na rozmiar krzywdy, w tym charakter doznanego wstrząsu psychicznego, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rolę w rodzinie, czy też skutki śmierci, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał znaleźć się w nowej rzeczywistości i ją zaakceptować, także – wiek zmarłego oraz pokrzywdzonego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 7 marca 2014 r., sygn. IV CSK 374/13, Lex nr 1438653, z dnia 10 maja 2012 r., sygn. IV CSK 416/11, Lex nr 1212823, z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. III CSK 279/10, Lex nr 898254). Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy w tym sensie, że przyznana suma pieniężna ma stanowić przybliżony ekwiwalent poniesionej szkody niemajątkowej.

Uzupełniający charakter przyznaje się przy tym kryterium przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa, która ma ograniczać wysokość zadośćuczynienia tak, by przyznane nie prowadziło do wzbogacenia osoby uprawnionej; zarazem zaznacza się jednak, że miarkowanie takie nie może pozbawiać zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego wymiar (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. IV CSK 631/13, Lex nr 1511144).

Trudno jest wycenić krzywdę i cierpienie po stracie osoby bliskiej. Każdy przypadek powinien być więc indywidualizowany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy oraz przy wzięciu pod uwagę tego, że na rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osób bliskich zmarłemu, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, charakter i rodzaj zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu członków rodziny zmarłego, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy. Kwota ta musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwaną wartość, w związku z kompensacyjnym charakterem zadośćuczynienia, z drugiej jednak strony nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy, lecz utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i stopie życiowej społeczeństwa (por. wyroki s. apel. we Wrocławiu z dnia 28 marca 2012 r. I ACa 162/12, Lex nr 1164092; z dnia 24 lutego 2012 r. I ACa 84/12, Lex nr 1124827 i z dnia 23 maja 2011 r. I ACa 226/11, Lex nr 1162842 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2006 r. I CSK 159/05, Lex nr 371773; z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 279/10, Lex nr 898254 i z dnia 28 września 2001 r. III CKN 427/00, Lex nr 52766).

Jak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 października 2011 r. (sygn. akt IV CSK 10/11) „Jak zostało to już wywiedzione, przepis ten (art. 446 § 4 k.c.) ma na celu naprawienie krzywdy, a więc szkody niemajątkowej, polegającej na cierpieniach doznanych przez najbliższych członków rodziny wskutek śmierci poszkodowanego, a nie jego obrażeń, choćby bardzo poważnych będących bezpośrednim następstwem czynu niedozwolonego”.

Radca prawny z Lublina

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. +48 694 468 715mejl: kancelaria@anetabernat.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Aneta Bernat z siedzibą w Lublinie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem kancelaria@anetabernat.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do właściwego organu nadzorczego.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: