Uczynić za dość krzywdzie

Aneta Bernat        03 stycznia 2018        Komentarze (0)

Instytucja zadośćuczynienia jest uregulowana w Kodeksie cywilnym (art. 445, art. 446 oraz art. 448). Zgodnie z tymi przepisami może zostać wypłacona poszkodowanemu lub przyznana przez sąd odpowiednia suma pieniędzy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę tytułem naprawienia szkód na osobie, będących wynikiem wypadków komunikacyjnych, innych zdarzeń losowych lub interwencji medycznych. Chodzi tutaj nie o szkody materialne (za które można uzyskać w określonych przypadkach odszkodowanie), lecz krzywdy fizyczne i psychiczne, z którymi musi się zmagać każdy poszkodowany.

Zadośćuczynienie jest świadczeniem mającym na celu próbę rekompensaty tych krzywd, czyli poniesionej szkody niematerialnej. Jest to niezwykle skomplikowane roszczenie, gdyż ma charakter całkowicie uznaniowy, a rozmiar strat jest niemierzalny i bardzo zindywidualizowane. Kwestie te zdecydowanie utrudniają ustalenie o jaką wysokość zadośćuczynienia za krzywdę może ubiegać się dany poszkodowany. Z pomocą w określaniu wysokości rekompensaty za starty jakie poniósł poszkodowany na skutek tragicznego zdarzenia przychodzi mi.in bieżące orzecznictwo sądowe. Podkreślenie jednakże wymaga fakt, iż  nie wskazuje ono tych wartości w taki sposób, aby możliwe było dokonanie precyzyjnego wyliczenia na tej podstawie wysokości świadczenia dla innych spraw. Ponadto obecnie brak jest jednolitego katalogu okoliczności, jakie powinny być brane pod uwagę przy ocenie szkody niemajątkowej, co nie sprzyja jednolitemu podejściu w uwzględnianiu okoliczności mających wpływ na wysokość wypłacanego zadośćuczynienia jak i jego miarkowanie – zależnie od stopnia doznanego cierpienia.1

Sąd Najwyższy w tezie wyroku z dnia 16 kwietnia 2015 r. (sygn. akt I CSK 434/14) stwierdził, że: „Z uwagi na indywidualny charakter krzywdy przydatność kierowania się przy ustalaniu zadośćuczynienia sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych przypadkach jest ograniczona, jednak przesłanka ta nie jest całkowicie pozbawiona znaczenia. Jednolitość orzecznictwa sądowego w tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa. Postulat ten może być uznany za słuszny, jeżeli daje się pogodzić z zasadą indywidualizacji okoliczności określających rozmiar krzywdy w odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala uwzględnić specyfikę poszczególnych przypadków

Zadośćuczynienie za krzywdę – podstawa prawna

Wnioskując o zadośćuczynienie należy uwzględnić powyżej wskazane przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności zaś art. 445 § 1, art. 446 § 4, art. 448 w związku art. 24 § 1. Świadczenie to wypłacane jest najczęściej z OC sprawcy danego wypadku komunikacyjnego, innego zdarzenia losowego lub interwencji medycznej, w wyniku którego doszło do naruszenia dóbr osobistych, zwłaszcza uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia człowieka oraz innych szkód psychicznych. Dochodzenie jest możliwe, gdy poszkodowany doznał wskazanych powyżej krzywd w konsekwencji danego zdarzenia. Warto podkreślić, że instytucja zadośćuczynienia obejmuje także najbliższą rodzinę poszkodowanego.

Podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę

Aneta Bernat        31 października 2017        Komentarze (0)

Odpowiedzialność za szkodę … zacznijmy na początku od odpowiedzi na pytanie czym właściwie jest owa szkoda i kiedy można mówić o tym,  że takiej szkody się rzeczywiście doznało. Szkodą jest każdy uszczerbek, którego doznaje poszkodowany – bez względu na to, czy jest to uszczerbek o charakterze majątkowym, czy niemajątkowym. Ze względu na rodzaj naruszonego dobra wyróżnia się z kolei szkodę na osobie, która dotyczy bezpośrednio osoby poszkodowanego oraz szkodę na mieniu dotyczącą majątku poszkodowanego

Kiedy zaś powstaje odpowiedzialność za przedmiotową szkodę? Samą istotą odpowiedzialności odszkodowawczej jest przeniesienie ciężaru naprawienia doznanej szkody na inną osobę niż sam poszkodowany. Jednak by do tego doszło konieczne jest spełnienie trzech warunków:

  1. zaistnienie zdarzenia, które zapoczątkowuję powstanie obowiązku naprawienia powstałej szkody;
  2. powstanie samej szkody;
  3. istnienie odpowiedniego związku przyczynowego pomiędzy powstałym zdarzeniem oraz spowodowaną nim szkodą.[1]

Biorąc pod uwagę szkodę majątkową , celem ustalenia jej wysokości należy dokonać porównaniu rzeczywistego stanu majątku osoby poszkodowanej w chwili doznania szkody, z majątkiem który poszkodowany, by posiadał , gdyby szkoda nie została mu wyrządzona. Odnośnie zaś szkody na osobie, nie powstaje od razu uszczerbek w majątku osoby poszkodowanej, jednak uszczerbek ten powstaje w następstwie utraty życia osoby bliskiej, czy też naruszenia zdrowia. Przejawia się to w szczególności w postaci zwiększonych wydatków na leczenie, czy utracie bądź zmniejszeniu zdolności do pracy zarobkowej i w rezultacie utracie środków utrzymania. [2]

W przypadku poniesienia powyżej wskazanych szkód, przy zaistnieniu przesłanek warunkujących odpowiedzialność odszkodowawczą, powstaje po stronie poszkodowanego roszczenie o naprawienie powstałej szkody przez podmiot odpowiedzialny. Reasumując, określony podmiot – instytucja ma obowiązek ponieść konsekwencję skutków wyrządzonej szkody. Jest to wyraz chociażby powstałych ocen społecznych, mających podstawę w chęci poczucia ogólnej sprawiedliwości. Dlatego też w ostatnich latach tak znacznie rozwinął się rynek ubezpieczeń i nastąpiło rozłożenie ciężaru naprawienia powstałej szkody na jeszcze szersza grupę podmiotów niż dotychczas. [3]

Naprawienie szkody spowodowanej uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia obejmować powinno wszelkie koszty będące skutkiem naruszenia wskazanych wyżej dóbr osobistych, a nie tylko niektóre koszty. Wchodzić tu w grę będą przede wszystkim koszty leczenia w tym rehabilitacji , jak również na przykład koszty związane z koniecznością przygotowania poszkodowanego do zmiany zawodu, jeśli skutkiem naruszenia wskazanych wyżej dóbr osobistych jest inwalidztwo poszkodowanego uniemożliwiające mu wykonywanie dotychczasowej pracy. Powyżej wskazane kategorie kosztów są jedynie przykładowymi. Wszystko to wynika z faktu, iż głównym celem odszkodowania jest umożliwienie poszkodowanemu jak najszybszego usunięcia skutków powstałego zdarzenia, które wywołało szkodę i to w jak najbardziej komfortowych warunkach. [4]

Należy mieć na uwadze, że według Światowej Organizacji Zdrowia zdrowie jest stanem zupełnej pomyślności fizycznej, umysłowej i społecznej, a nie jedynie brakiem choroby lub ułomności. [5]


[1] Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, s. 83.

[2] A. Szpunar, Odszkodowanie za szkodę majątkową: szkoda na mieniu i osobie, Bydgoszcz 1998, s. 59.

[3] M. Kaliński, Odpowiedzialność Odszkodowawcza, Odpowiedzialność odszkodowawcza – uwagi ogólne, w: A. Olejniczak (red.), System prawa prywatnego. Tom 6. Prawo zobowiązań s. 12-14.

[4] M. Safjan, Komentarz, s. 1285

[5] Preambuła do Konstytucji Światowej Organizacji Zdrowia Porozumienie zawarte przez Rządy reprezentowane na Międzynarodowej Konferencji Zdrowia i Protokół dotyczący Międzynarodowego Urzędu Higieny Publicznej, podpisane w Nowym Jorku 22.7.1946 r., Dz.U. z 1948 r., Nr 61, poz. 477 ze zm.).